Kreislaufwirtschaft (Circular Economy)

Kopen, gebruiken, weggooien – volgens dit patroon werkte de IT bij veel bedrijven lange tijd. Circulaire economie zet daar een ander principe tegenover: producten en grondstoffen moeten zo lang mogelijk in omloop blijven. Voor IT-hardware is dat bijzonder effectief, omdat in elk apparaat veel energie en waardevolle grondstoffen zitten.

Lineaire economie en circulaire economie

In de lineaire economie worden grondstoffen gewonnen, tot producten verwerkt, gebruikt en vervolgens afgevoerd. In de circulaire economie sluit dit traject zich tot een cirkel. Een uit gebruik genomen laptop is daarin geen afval, maar een product met restnut: hij kan worden doorverkocht, gerepareerd of als bron van reserveonderdelen worden gebruikt. Pas wanneer dat niet meer kan, worden de materialen gerecycled. De rangorde van deze stappen wordt bepaald door de Afvalhiërarchie vastgelegd.

De belangrijkste strategieën

In de vakliteratuur worden de strategieën van de circulaire economie vaak ‘R-strategieën’ genoemd. Hoe hoger een strategie staat, hoe meer van de oorspronkelijke waarde behouden blijft.

Strategie	Betekenis	Voorbeeld uit de IT-wereld
Reduce (verminderen)	Minder apparaten en materiaal inzetten	De voorraad afstemmen op de werkelijke behoefte
Reuse (hergebruiken)	Het product blijven gebruiken voor hetzelfde doel	Een gewiste laptop doorgeven aan een nieuwe gebruiker
Repair (repareren)	Defecten verhelpen, levensduur verlengen	Accu of beeldscherm vervangen
Refurbish (opknappen)	Controleren, herstellen, reinigen, updaten	Het apparaat aanbieden als refurbishedapparatuur
Remanufacture (herfabriceren)	Uit oude onderdelen een nieuwwaardig product maken	Industriële herverwerking van componenten
Recycle (materiaalrecycling)	Materialen terugwinnen	Koper, goud en aluminium uit oude apparaten

Het terugwinnen van grondstoffen uit oude apparaten en gebouwen heet ook Urban mining.

Wettelijk en politiek kader

In Duitsland is dit Duitse Kreislaufwirtschaftsgesetz (KrWG) de centrale grondslag. Het doel is de circulaire economie te bevorderen om natuurlijke hulpbronnen te sparen. Op EU-niveau heeft de Commissie in 2020 een actieplan voor de circulaire economie voorgelegd. De Duitse federale regering heeft in december 2024 een nationale strategie voor de circulaire economie aangenomen. Voor de rapportage van grote bedrijven bevat de standaard ESRS E5 eigen voorschriften over grondstoffengebruik en circulaire economie. Het wettelijk kader ontwikkelt zich verder; dit artikel weerspiegelt de stand van 10/2026.

Circulaire economie in de IT

Bij IT-hardware ontstaat een groot deel van de milieueffecten tijdens de productie. Elk extra gebruiksjaar verdeelt die inspanning over meer tijd. Voorwaarde is gegevensbescherming: apparaten mogen pas na aantoonbare verwijdering worden doorgegeven. Vijf aanpakken voor uw eigen IT beschrijft onze gids Hoe uw IT een circulair model wordt. Waarom uit gebruik genomen servers en werkstations verder kunnen worden gebruikt, laat het artikel zien Bye-bye wegwerpcultuur.

Second IT verbindt deze stappen: gecertificeerde gegevensverwijdering met Blancco, controle, reparatie en refurbishment, remarketing via webshop en winkel, terugwinning van reserveonderdelen en tot slot vakkundige recycling als gecertificeerd afvalverwerkingsbedrijf. Klanten ontvangen bewijzen voor hun CSR- en ESG-rapportage. Meer over afvoer volgens de Duitse wet circulaire economie (KrWG).

Veelgestelde vragen over circulaire economie

Wat is het verschil tussen circulaire economie en recycling?

Recycling is slechts een onderdeel van de circulaire economie. Die omvat eerst het voorkomen, het voortgezet gebruik, de reparatie en het opknappen van producten. Recycling komt pas aan de orde wanneer een product niet meer kan worden gebruikt.

Wat betekent circular economy?

Circular economy is de Engelse term voor circulaire economie. Daarmee wordt een economisch model bedoeld dat producten en materialen zo lang mogelijk in omloop houdt.

Hoe kan een bedrijf zijn IT circulair maken?

Bijvoorbeeld door langere gebruiksduur, reparatie in plaats van vervanging, de aankoop van opgeknapte apparaten en de verkoop van uit gebruik genomen apparaten na gecertificeerde verwijdering. Apparaten die niet meer bruikbaar zijn, horen bij een gecertificeerde afvalverwerker.

Wat is urban mining?

Urban mining is het terugwinnen van grondstoffen uit oude apparaten en gebouwen. Bij IT-hardware gaat het bijvoorbeeld om koper, goud en aluminium. Het maakt deel uit van recycling en komt pas aan de orde wanneer een apparaat niet meer kan worden gebruikt.

Waarom is voortgezet gebruik bij IT beter dan recycling?

Bij IT-hardware ontstaat een groot deel van de milieueffecten tijdens de productie. Elk extra gebruiksjaar verdeelt die inspanning over meer tijd. Recycling is daarom de laatste stap. Voorwaarde voor het doorgeven is een aantoonbare gegevensverwijdering.