Ökodesign-Verordnung (ESPR)

Producten moeten langer meegaan, repareerbaar zijn en aan het einde goed recyclebaar zijn. Met de Ecodesignverordening zet de EU deze ambitie stapsgewijs om in bindende regels. Voor IT-hardware heeft dat gevolgen voor inkoop, gebruik en hergebruik.

Wat is de Ecodesignverordening?

De eerdere Ecodesignrichtlijn 2009/125/EG betrof alleen energiegerelateerde producten en vooral hun stroomverbruik. De ESPR breidt de aanpak uit tot vrijwel alle fysieke goederen. Uitgezonderd zijn onder meer levensmiddelen en diervoeders, geneesmiddelen en voertuigen. Als verordening geldt ze rechtstreeks in alle lidstaten.

De ESPR zelf bevat nog geen productvoorschriften. Die stelt de Europese Commissie stapsgewijs vast in gedelegeerde handelingen voor afzonderlijke productgroepen. Welke groepen eerst aan bod komen, regelt een werkplan.

Wat eist de ESPR? (Stand: 10/2026)

Onderdeel	Inhoud	Stand
Productvoorschriften	Duurzaamheid, repareerbaarheid, reserveonderdelen, recycleerbaarheid, aandeel gerecycled materiaal, informatieverplichtingen	Per productgroep vastgesteld in gedelegeerde handelingen
Digitaal productpaspoort	Digitale productinformatie, bijvoorbeeld op te vragen via een QR-code	EU-register voor productpaspoorten voorzien sinds 19 juli 2026, verplicht per productgroep
Vernietigingsverbod	Verbod om onverkochte consumentenproducten te vernietigen	Geldt sinds 19 juli 2026 voor kleding en schoenen bij grote bedrijven, uitbreiding naar andere producten mogelijk
Openbaarmaking	Grote bedrijven publiceren gegevens over vernietigde onverkochte producten	Gefaseerd naar bedrijfsgrootte

Voor smartphones en tablets gelden sinds juni 2025 al eigen ecodesignvoorschriften en een energielabel met repareerbaarheidsklasse. Die stammen nog uit het oude rechtskader, maar streven dezelfde doelen na. Meer hierover onder Repareerbaarheidsindex.

Betekenis voor IT-hardware

• Inkoop: Gegevens over levensduur, repareerbaarheid en reserveonderdelen worden vergelijkbaar en vloeien in duurzame inkoop.
• Gebruik: Betere repareerbaarheid verlengt de gebruiksduur en verlaagt de kosten.
• Hergebruik: Gemakkelijker vervangbare accu's en beschikbare reserveonderdelen vergemakkelijken het opknappen.
• Recycling: Informatie in het productpaspoort helpt afvalverwerkers om materialen gericht terug te winnen.

Nauw verwant is het Recht op reparatie, dat fabrikanten van bepaalde productgroepen tot reparatie verplicht. Achtergronden over een duurzame IT-strategie biedt het artikel Duurzame IT-strategie tegen de wegwerpcultuur.

Ecodesign en Second IT

Second IT verlengt de levensduur van IT-hardware door reparatie, refurbishing van componenten en upgrades en verkoopt opgeknapte apparaten door (remarketing). Apparaten die niet meer bruikbaar zijn, worden gedemonteerd en vakkundig gerecycled, met bewijzen voor uw ESG-rapportage. Meer over duurzame IT-afvoer.

Veelgestelde vragen over de Ecodesignverordening

Geldt de ESPR al voor laptops en pc's?

De verordening is in werking getreden, maar concrete voorschriften voor afzonderlijke productgroepen volgen pas in gedelegeerde handelingen. Tot die tijd blijven voor computers de bestaande ecodesignvoorschriften uit het oude kader gelden (stand: 10/2026).

Wat is het verschil tussen de ESPR en de Ecodesignrichtlijn?

De richtlijn van 2009 betrof alleen energiegerelateerde producten en moest nationaal worden omgezet. De ESPR is een verordening, geldt rechtstreeks en omvat bijna alle fysieke producten met aanzienlijk meer aspecten dan het energieverbruik.

Moeten bedrijven als kopers iets doen?

Verplichtingen rusten vooral op fabrikanten, importeurs en handelaren. Als koper profiteert u van betere informatie. Het vernietigingsverbod geldt voor bedrijven die onverkochte consumentenproducten voeren.

Welke producten vallen niet onder de Ecodesignverordening?

De ESPR omvat vrijwel alle fysieke goederen. Uitgezonderd zijn onder meer levensmiddelen en diervoeders, geneesmiddelen en voertuigen. Als verordening geldt ze rechtstreeks in alle lidstaten. Concrete voorschriften volgen per productgroep in gedelegeerde handelingen.

Wat regelt het vernietigingsverbod in de Ecodesignverordening?

Het verbiedt onverkochte consumentenproducten te vernietigen. Het geldt sinds 19 juli 2026 voor kleding en schoenen bij grote bedrijven. Een uitbreiding naar andere producten is mogelijk. Grote bedrijven moeten bovendien gegevens over vernietigde onverkochte producten publiceren (stand: 10/2026).