Überschreiben (Overwriting)

Wie een bestand verwijdert of een harde schijf formatteert, verwijdert meestal alleen de verwijzingen naar de gegevens. De gegevens zelf blijven staan totdat ze worden overschreven. Gericht overschrijven is daarom de klassieke methode om harde schijven vóór het doorgeven schoon te maken. Hier leest u hoe het werkt, welke varianten er zijn en waar de grenzen liggen.

Zo werkt overschrijven

Wissoftware spreekt de gegevensdrager rechtstreeks aan en schrijft sector voor sector een vastgesteld patroon. Dat kan een reeks nullen zijn, een vast bitpatroon of willekeurige gegevens. Daarna controleert goede software of het patroon werkelijk overal staat. Deze controle heet Wisverificatie. Pas daarmee wordt een poging tot wissen een aantoonbaar resultaat.

Belangrijk is dat ook gebieden worden meegenomen die het besturingssysteem niet toont. Daartoe behoren verborgen gebieden zoals de Host Protected Area (HPA) en de Device Configuration Overlay (DCO). Defecte sectoren die de harde schijf intern heeft vervangen, heten gerealloceerde sectoren. Ze kunnen via de normale interface niet meer worden beschreven.

Bekende overschrijfmethoden

Methode	Doorgangen	Indeling
Eenvoudig overschrijven	1 doorgang met vast patroon of willekeurige gegevens	In de regel voldoende voor de huidige magnetische harde schijven
DoD 5220.22-M	meestal 3 doorgangen, vaak met controle	Oudere Amerikaanse methode, in aanbestedingen nog vaak genoemd
VSITR	7 doorgangen	Voormalige Duitse overheidsstandaard
Gutmann-methode	35 doorgangen	Ontwikkeld voor oude harde-schijftechnologie, tegenwoordig zonder meerwaarde
Firmware-opdrachten (Sanitize Overwrite, Secure Erase)	Uitgevoerd door de schijf zelf	Bereikt ook gebieden die software van buitenaf niet ziet

Meer doorgangen betekenen bij huidige harde schijven niet meer veiligheid. De Amerikaanse richtlijn NIST SP 800-88 stelt in de versie van 2014 vast dat bij magnetische gegevensdragers één enkele doorgang met een vast patroon herstel in de regel verhindert. De versie van 2025 verwijst voor technische methoden naar de standaard IEEE 2883.

Beperkingen en risico’s

• Ssd's en flashgeheugen: De controller van een SSD verdeelt schrijfbewerkingen over wisselende geheugencellen en houdt reserveblokken achter de hand. Overschrijven van buitenaf bereikt daarom niet met zekerheid elke cel. Hier zijn firmware-opdrachten of Crypto Erase de betere keuze.
• Defecte schijven: Een gegevensdrager die niet volledig kan worden beschreven, kan niet veilig worden overschreven. Hij moet fysiek worden vernietigd.
• Tijdsbesteding: Grote harde schijven overschrijven duurt uren.
• Bevestiging: Zonder rapport per serienummer kan de wisbehandeling bij een audit niet worden aangetoond.

Overschrijven bij IT-uitfasering

In de praktijk combineren professionele wisprogramma's overschrijven met firmware-opdrachten en een controle. Welke methode bij welke schijf past, legt onze gids uit: Harde schijven en ssd's veilig wissen.

Bij Second IT worden hdd's, ssd's en mobiele apparaten softwarematig met Blancco gewist, ook verborgen gebieden zoals HPA en DCO. De wisbehandeling voldoet aan internationale standaarden zoals DoD 5220.22-M en NIST. Voor elk apparaat is er een digitaal ondertekend wiscertificaat met serienummer. Gegevensdragers die om technische redenen niet auditbestendig kunnen worden gewist, worden in eigen huis vernietigd volgens DIN 66399. Meer over de gecertificeerde gegevensvernietiging.

Veelgestelde vragen over overschrijven

Hoe vaak moet een harde schijf worden overschreven?

Bij huidige magnetische harde schijven volstaat in de regel één volledige doorgang, mits alle gebieden worden meegenomen en het resultaat wordt gecontroleerd. Meervoudig overschrijven stamt uit de tijd van oudere harde-schijftechnologie.

Kan een ssd veilig worden gewist door overschrijven?

Niet betrouwbaar. Door interne reserveblokken en de verdeling van schrijfbewerkingen bereikt overschrijven niet elke geheugencel. Voor ssd's zijn firmware-opdrachten zoals Sanitize of een Crypto Erase geschikt, telkens met controle.

Is overschrijven hetzelfde als formatteren?

Nee. Een snelle formattering maakt alleen een nieuw, leeg bestandssysteem aan; de oude gegevens blijven behouden. Bij overschrijven worden de gegevens zelf door nieuwe waarden vervangen.

Waarom moeten bij overschrijven ook verborgen gebieden worden meegenomen?

Gebieden zoals de Host Protected Area (HPA) en de Device Configuration Overlay (DCO) toont het besturingssysteem niet. Blijven ze onaangeroerd, dan kunnen daar gegevens achterblijven. Firmware-opdrachten bereiken ook gebieden die software van buitenaf niet ziet.

Wat gebeurt er met harde schijven die niet volledig kunnen worden overschreven?

Een gegevensdrager die niet volledig kan worden beschreven, kan niet veilig worden overschreven. Hij moet fysiek worden vernietigd. Dat geldt bijvoorbeeld voor defecte schijven. Ook hiervoor moet u een bewijs per serienummer krijgen.